مردسالاری، بسیاری از ایدیولوژی های مرتبط با جنبش فمینیسم را تشکیل می دهد که پدرسالاری و سلطه و اقتدار دودمانی نیز در ذیل همین مجموعه جای می گیرند. این اقتدار مردانه ریشه در سلطه گری مرد و سلطه پذیری زن دارد؛ بدین معنا که مرد بر پایه باورهای فرهنگی و سنتی، خود را تنها قیم و عهده دار زن معرفی می کند. باری، زنانی که تا گذشته نه چندان دور خود را تابع مرد می دانستند، امروزه ادبیات و خاصه شعر را دستمایه تحقق آرمان برابری خود و مردان قرار دادند. ناریمان علوش شاعر معاصر لبنانی، از زنان شاعری است که برای رسیدن به چنین آرمانی در شعر خود از این درونمایه بهره گرفته. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی، از رهگذر شعر ناریمان علوش به دنبال پرداختن به نگرش و باوری است که جوامع سلطه جوی مردسالار نسبت به زنان و نقش کلیشه ای آنان دارند همچنین در پی نقد مولفه های زن ستیزانه ای است که سلطه جویی و خودبرتر بینی مردان و نابرابری ها، تحقیرها و زن ستیزی جنسیتی، قانونی و عاطفی در حق زنان از آن مولفه ها به شمار می آیند. یافته های پژوهش نشان می دهد که مردسالاری، بستر بسیاری از تبعیض های جنسیتی و نابرابری ها در حق زنان است. از آنجا که شاعر از یک سو نگاهی منفی به هویت سنتی زن دارد و از دیگر سوی، خواستار اصلاح شماری از آداب و رسوم سنتی است، چاره را در جستن طرحی نو برای هویت زنان می داند.

تُعدّ النسویّة الإیکولوجیّة (البیئیّة) منحى حدیث فی إطار الدراسات النقدیة ولا سیّما الدراسات المهتمّة بالأدبِ النسوی، وبالرغم من جِدّتها إلّا أنّها لم تحظ باهتمام النقّاد. ومع أنّه لم یمض الکثیر من دخولِ الإیکولوجیا فی حقل الأبحاث النسویّة إلّا أنّها استطاعت أنْ تُرسّخ أعمدتها من خلال التسمیة التی أطلقتها النسویّة علیها، تحت عنوان «الإیکوفمینزم»؛ فجمعَ هذا المصطلح بین القضیةِ النسویّة والقضیة البیئیّة بدافع توحّد المرأة مع الطبیعة أمام المجتمع الأبویّ المهیمن علیهما. ومن هذا المنظار فإنّنا نلاحظ تضامنَ الأدباء مع هذا الاتّجاه عبر نتاجاتهم الأدبیة وبخاصة الشعریة ومن ضمنِهم نشیرُ إلى الشاعرة اللبنانیة ناریمان علّوش التی سنسلّط الضوء على أشعارها. الغرضُ من هذا البحث وفقاً للمنهج الوصفی-التحلیلی وعبر دراسةِ النماذج الشعریة المتواجدة فی دواوین الشاعرة، هو التطرّق إلى فرعٍ حدیث النمو فی الأدب النسوی وتناول الفوارق والقواسم بین الطبیعة والمرأة والأهمّ من هذا إدانة الرجل المستغل لکلتیهما ومن ثم ردع الإهانة الحاصلة تجاه المرأة والطبیعة. وأمّا الهدف من ذلک فهو استخلاص الفکرة الرئیسة التی تسعى الشاعرة ناریمان علّوش لإیصالها عبر تخصیص شعرها بعناصر الطبیعة؛ کما أنّنا تناولنا فی هذا البحث محاورَ تُمثّل الإیکوفمینزم فی شعر ناریمان، والتی لنا موقف الشاعرة من الأرض والنباتات والطیور بصورِها الإیجابیة والسلبیة. وفی ختام البحث توصّلنا إلى نتائج نشیر إلى بعضٍ منها: بعد دراسة أشعار الشاعرة ناریمان علّوش، تراءى لنا بأنّ نصوصها الشعریة قد تمتّعت بصبغة حدیثة مثّلت الإیکوفمینزم. کان موقف الشاعرة من الأرض والتربة ملفتاً للانتباه وإن البؤرة الأساسیة التی حاولت الشاعرة تبریزها هی صورة الأرض والتربة وقد ألبستها روح سلبیة تدل علی کیان المرأة المهمّش

واژه «کریمان» ظاهرا در هیچ یک از داستان های مربوط به گرشاسپ در اوستا، متون پهلوی و متون فارسی زردشتی نیامده است. این واژه در دو بیت از داستان های «رستم و سهراب» و «رستم و اسفندیار» شاهنامه آمده است. فرهنگ نویسان و شاهنامه شناسان دو برداشت متفاوت از این ابیات داشته اند؛ گروهی کریمان را نام پدر نریمان و گروهی دیگر آن را واژه ای عربی و به معنای بخشنده و جوانمرد پنداشته اند. از آن جا که متون حماسی به دیگر زبان های ایرانی نیز یکی از سرچشمه های شاهنامه شناسی است، دستنویس هفت لشکر به زبان گورانی و دیگر متون زبان و فرهنگ گورانی برای پی بردن به کاربرد واژه کریمان راه گشاست. واژه کریمان و گشته آن یعنی «قهرمان»، بارها در این دستنویس و دیگر دستنویس ها و متون گورانی به عنوان دو شخصیت، پدر نریمان و پهلوان دوران هوشنگ و تهمورث، آمده است؛ بنابراین با توجه به این متون می توان گفت که در شاهنامه کریمان نام دو شخصیت است: 1- نام پدر نریمان در داستان رستم و سهراب؛ 2- نام فرزند هوشنگ در داستان رستم و اسفندیار و فردوسی در یادکرد واژه کریمان به سرچشمه دیگری غیر از گزارش های خدای نامه و شاهنامه ابومنصوری نظر داشته است.

رستم یکی از پرآوازه ترین پهلوانان شاهنامه است. در شاهنامه، پدر او دستان، پدربزرگ او، سام و جد او نریمان است و اصل و نسب او از سوی مادر به ضحاک فرزند مرداس می رسد. با این اوصاف، روشن می شود که اسطوره رستم در شاهنامه به کلی دگرگون شده است؛ به این ترتیب که نه دستان پدر اوست و نه سام و نریمان، پدربزرگ و جد او هستند. از سوی دیگر، در اصل و نسب مادری او نیز، خلاف آنچه در شاهنامه آمده است، ضحاک پسر مرداس نیست. بنابراین در واقع، شکل کهن تر اسطوره رستم این گونه بوده است که دستان، صفت رستم، نریمان، صفت گرشاسپ، مرداس، صفت ضحاک و سام، نام خاندانی بوده است که گرشاسپ از آن برخاسته است و بنابراین رابطه خویشاوندی که در شاهنامه درباره اصل و نسب رستم بیان شده، در نتیجه دگرگونی و جابه جایی اسطوره شکل گرفته است و واقعیت ندارد.

گرشاسب، یکی از مشهورترین پهلوانان ایرانی است که بخش های مهمی از ادبیات اسطوره ای و حماسی ما در توصیف اعمال او و فرزندانش (نریمان، سام، زال، رستم، فرامرز، و برزو) است. در اوستا نام او "گرشاسب" و لقب او "نریمان" از قبیلة "سام" است، یعنی نام و لقب و خانواده او "سام نریمان، گرشاسب" است. اما بعدها لقب و نام خانواده او را به ترتیب فرزند و نوه او پنداشتند.توصیف اعمال او از جمله کشتن اژدهایی هراسناک و نیز دیوی سهمناک در بخش هایی از اوستا آمده است. گرشاسب یکی از یاوران و همراهان"سوشیانس" است که در آخر زمان به یاری او می شتابد و ضحاک را که از بند رسته است می کشد. در متون دوره پهلوی و ادبیات بعد از اسلام، شخصیت گرشاسب کم رنگ شده است و بسیاری از اعمال او به نوه اش "سام" انتساب داده شده است، به طوری که در شاهنامه کمتر نشانی از او دیده می شود و تنها در یکی از روایت های الحاقی شاهنامه به اختصار از پادشاهی او یاد شده است. در این مقاله تحول شخصیت گرشاسب در متون مختلف بررسی شده است.

داستان هایی که دارای قدرت تاثیریِ جهانی هستند، برخوردار از عناصر ساختاری مشترک و جهان شمولی تحت عنوان کهن الگوی سفر قهرمان می باشند که در آنها به مضامینی از جمله مضمون کودکان اسطوره ای (رها شده) پرداخته شده است. مؤید این مطلب کتاب شاهنامه فردوسی است. متنی جامع و سرچشمه ای که بارها و بارها مورد استفاده یِ هنرمندان مختلف از جمله نگارگران قرار گرفته است. بررسی موفقیت نگارگرانِ این نگاره ها در بازنمایی مضمون فوق، هدف محوری این پژوهش می باشد. در همین راستا مقاله ی حاضر، زال را به عنوان نمونه ی مورد مطالعه از کودکان شاهنامه انتخاب و عناصر ساختاری داستان زال را بر اساس مراحل الگوی کمپبل در نگاره ی «گفتار اندر داستان سام نریمان و زادن زال » از شاهنامه طهماسبی، با استفاده از رویکرد بینا متنیت تطبیق می دهد. پژوهش با این روش، به رابطه یِ بین دو متنِ کلامیِ شاهنامه و متنِ تصویریِ (نگاره) می پردازد. فرض اساسی این مقاله بر آن است که شاهنامه طهماسبی، برخلاف بسیاری از نسخه های تصویریِ شاهنامه ها، با توجه به بافت فرهنگی مذهبی صفویه از عناصری نمادین و در جهت تاکید بر معانیِ اسطوره ای باستانی بهره برده و موفق به بازنمایی مضمون کودکان اسطوره ای و همچنین اعتقاد مردم دوره صفویه به متافیزیک و باورهای خرافی گشته است.

چکیده فارسی: نظریة ادبیّات تطبیقی، نظریة نوینی است از آن رو که فلسفه آن بر مطالعة ادبیّات در آن سوی مرزهای زبانی، فرهنگی و بین رشته ای مبتنی است. ادبیّات تطبیقی نخست در فرانسه و دیگر کشورهای غربی پدید آمد؛ آنگاه از نیمة قرن بیستم به دانشگاه های جهان سوم درآمد. غنیمی هلال (د 1968) بنیان گذار ادبیّات تطبیقی علمی در کشوهای عربی است. بعدها ادبیّات تطبیقی در کشورهای عربی پژوهشگران بزرگی را شاهد بود که از آن جمله اند: طاهر مکی، سعید علوش، عزالدّین مناصره، حسام الخطیب و. . . . حسام الخطیب را می توان بزرگ ترین و پرتألیف ترین تطبیق گر عرب زبان دانست. وی همچنین تحوّلات ادبیّات تطبیقی جهان را بیش از سایر هم وطنان خویش رصد می کند و بیشترین اطّلاعات و مدارک را درخصوص ادبیّات تطبیقی در عرصه های جهانی و عربی دارد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و نقد شکلی و محتوایی می کوشد تا کتاب آفاق الادب المقارن عربیّاً وعالمیّاً را بررسی کند. خطیب در این کتاب نگرشی تکامل یافته و مبتنی بر تخصّص و تجربة شخصی درزمینة تدریس و تألیف و حضور در کنفرانس های عربی و بین المللی ارائه داده است. نیز به تصحیح مسائل مربوط به تاریخچة ادبیّات تطبیقی در کشورهای عربی می پردازد و می کوشد تا میان ادبیّات تطبیقی عربی و تجربه های جهانی پیوند برقرار سازد. او به معرّفی تجربة علمی و شناختی عرب ها از این دانش، از اواسط دهة سی قرن گذشته تا اوایل دهة نود می پردازد و می کوشد تا دیدگاهی عربی در این زمینه به دست دهد؛ دیدگاهی مشتمل بر تلاشی مجدّانه و خالصانه به منظور ارتقای ادبیّات تطبیقی عرب. در خاتمه نیز برخی کتاب های تئوری عربی را به بررسی و نقد می گذارد؛ بنابراین کتاب پیش گفته یکی از بهترین آثار عربی درزمینة ادبیّات تطبیقی است. چکیده عربی: نظریة الأدب المقارن نظریة حدیثة من حیث کونه لوناً من البحث الأدبی تقوم فلسفته علی دراسة الأدب خارج حدوده اللغویة والثقافیة والمعرفیة. وقد دخل الأدب المقارن العلمی جامعات العالم الثالث منذ منتصف القرن العشرین فصاعداً. ویعتبر غنیمی هلال (المتوفی 1968) مؤسس الأدب المقارن العلمی فی الأقطار العربیة، کما شهدت المقارنة العربیة لحدّ الآن باحثین کباراً منهم مثلا الطاهر مکی وسعید علوش وعزالدین المناصرة وحسام الخطیب، وهذا الأخیر من أکبر المقارنین العرب وأوفرهم نشاطاً ومتابعةً لتطور الأدب العالمی المقارن، وأکثرهم حیازةً للمعلومات والوثائق المتعلّقة بالأدب المقارن علی الصعیدین العالمی والعربی. وهذا المقال باعتماد المنهج الوصفی-التحلیلی والاهتمام النّقدی بالجانبین الشکلی والمضمونی یتناول کتابه آفاق الأدب المقارن عربیّاً وعالمیّاً بالدراسة. ویقدّم الخطیب فی هذا الکتاب نظرةً متکاملةً تعتمد علی خبرته فی مجالات التدریس والتألیف وحضور المؤتمرات العربیة والدولیة، ویصحّح فیه بعض القضایا المتعلّقة بتاریخ الدراسات المقارنة فی البلدان العربیة کما یحاول أن یصل بین الأدب العربی المقارن والتجربة العالمیة، ویُقدّم عَرضاً للتجربة المعرفیة الّتی باشرها المقارنون العرب منذ منتصف الثلاثینیات إلی مطلع التسعینیات ویسعی لصیاغة وجهة نظر عربیة فی الأدب المقارن تنطوی علی سعی جادّ ومخلص لخدمة الارتقاء بالأدب المقارن العربی، وفی الختام یتناول بالدرس والنقد عدداً من الکتب العربیة الّتی عُنیت بالجانب النظری للأدب المقارن. فالکتاب من أفضل المؤلّفات العربیة فی مجاله.

1نسخۀ نویافتۀ منثور موسوم به کلیات گرشاسپ نامه از طومارهایی است که صورت نهایی آن در عهد قاجار نوشته شد؛ اما به تصریح نویسنده آن، «مرشد قلی»، منبع آن، طومار جامعی بازمانده از عهد شاه طهماسب صفوی، نوشتۀ فردی به نام «سیف الدین» بوده و از این حیث، قدمت منبع آن از قدیمترین طومارهای شناخته شدۀ فارسی بیشتر است و قدمت طومارنویسی فارسی را دو سده پیشتر می برد. نقد منابع این طومار قجری- صفوی نشان می دهد نویسنده به تعدد روایات آشنا بوده و رونویسی صرف انجام نداده است؛ از جمله، روایات جالب توجهی از مرگ نریمان و گرشاسب در سپندکوه دارد؛ هم چنین در این متن، گرشاسب برخلاف روایت گرشاسب نامه به مرگ طبیعی نمی میرد و در سپندکوه بر اثر نیروی مغناطیس کشته می شود. این جستار ضمن معرفی نسخه، ویژگیهای زبانی و سبکی آن را بررسی کرده است. متن، زبانی ساده دارد و در سطوح واژگانی، نحوی و بلاغی نه سبکِ سست برخی متون عامیانه و نه سبک مصنوع متون دیوانی را دارد که نمایندۀ رواج ادبیات عامیانه در عصر قجر است. شیوۀ استفاده اش از منبع اصلی (طومار طهماسبی) بازنویسی و تکمیل بخش پایانی با منبع دوم (تاریخ سیستان) است و از لحاظ محتوا، متن مستقلی از روایات گرشاسب به شمار می ­آید.